De snelheidsparadox

Het blad aan de bomen verkleurt, de temperatuur neemt af en de paraplu mag weer van stal. Jawel, de zomer is voorbij en we zijn alweer goed op weg in het laatste kwartaal van 2026.

Tijd voor een korte terugblik op Q3. De energietransitie versnellen is hard werken, hoge hordes nemen en grenzen opzoeken. Maar om te kunnen versnellen moet je af en toe vertragen, in de zomer doen we dus een tandje terug. Althans, dat is de bedoeling. Mijn zomer stond in het teken van bescherming van de zeearend en daar was juist versnelling voor nodig. Ondanks het zomerse vertragen is het thema van mijn terugblik daarom: snelheid.

De snelheid vandaag de dag ligt hoog. De opmars van AI gaat ongekend hard. Daarmee kunnen we sneller en efficiënter. We moeten sneller weerbaarder worden. Het klimaat verandert sneller dan gedacht, enz.

Alles gaat sneller. Alles moet sneller. En daar komt de paradox. De energietransitie moet snel, maar gaat langzaam. Te langzaam. Er is hoge nood aan schone en betaalbare energie, beschikbaar op de juiste momenten, zonder afhankelijkheid van totalitaire regimes. We hebben behoefte aan een Japanse Bullet Train, maar we zitten vast in de Nederlandse spoorwerkzaamheden. Vertraging na vertraging.

Waarom is er 5 jaar nodig om een besluit te nemen over nieuwe regels voor windturbines op land? Waarom moet je jaren wachten op een uitspraak van de Raad van State? Waarom is regelgeving vaak de grootste belemmering om lokaal netcongestie op te kunnen lossen? Waarom is de elektriciteitsprijs nog steeds grotendeels afhankelijk van de prijs van fossiele energie?

Intussen worden we ingehaald door de werkelijkheid.

De gevolgen zijn voelbaar. Bedrijven kunnen niet uitbreiden omdat er onvoldoende netcapaciteit is. Investeringen worden uitgesteld. En mensen die zich dagelijks inzetten voor de energietransitie, verliezen hun geduld en soms zelfs hun motivatie.

We raken steeds verder achterop. Met alle gevolgen van dien. Zo hebben we deze week bij GreenTrust Consultancy voor het eerst in 13 jaar talent moeten afzwaaien omdat projecten toch echt te langzaam gaan en de motivatie afzakt.

Dat raakt me. Want achter alle plannen, ambities en projecten staan mensen die vooruit willen. Mensen die iets willen bijdragen, maar daarvoor wel perspectief nodig hebben.

We werken bijvoorbeeld hard aan energiehubs die snel nodig zijn. Maar voor een succesvolle energiehub is vertrouwen nodig, en vertrouwen bouwen en snelheid gaat moeilijk samen.

GreenTrust werkt aan versnelling. Maar om te kunnen versnellen moet je af en toe vertragen. Vertragen om vertrouwen op te kunnen bouwen, oplossingen te vinden voor onnodige belemmeringen en je batterij weer op te laden. Af en toe een tandje terug om vervolgens als een Bullet Train vooruit te kunnen.

De zomer is voorbij, laat versnelling de komende tijd het mantra zijn van de energietransitie. Niet door harder tegen dezelfde obstakels aan te lopen, maar door ze samen uit de weg te ruimen. Wie doet er mee?