Een project begint met het opbouwen van vertrouwen
Communicatie is key
Lang voordat een turbine wordt geplaatst of een zonnepaneel wordt geïnstalleerd, voordat vergunningen zijn verkregen of plannen zijn goedgekeurd, begint er iets dat het succes van een project kan bepalen. In deze fase, wanneer het project nog slechts een idee is, wordt de basis gelegd voor de relatie met de lokale gemeenschap. De sterkte van die relatie bepaalt of het project wordt geaccepteerd of juist op weerstand stuit. Communicatie speelt hierin een cruciale rol.
In deze veeleisende en onzekere fase stappen Eva en Christine in. Bij GreenTrust zijn zij verantwoordelijk voor de communicatie rondom projecten voor hernieuwbare energie. Als een goed op elkaar ingespeeld duo bouwen zij door gesprekken en berichten aan vertrouwen met lokale gemeenschappen. “Het belangrijkste is om mensen in de lokale gemeenschap op de juiste manier over het project te informeren, samen te werken met lokale partners en vertrouwen op te bouwen. Dat kost tijd,” legt Christine uit.
Dat betekent intensief werk in het veld: bijeenkomsten, informatiesessies, brieven en één-op-één gesprekken. “We gaan eropuit, praten met mensen, drinken koffie met hen en ontdekken wat er leeft in de omgeving,” zegt Eva. Juist deze directe communicatie en persoonlijke ontmoetingen noemen zij het mooiste onderdeel van hun werk. “Het is waardevol om mensen te leren kennen, gezamenlijke belangen te vinden, successen te delen en die ook samen met de lokale gemeenschap te vieren. Het geeft je het gevoel dat je bijdraagt aan iets concreets en positiefs voor duurzame ontwikkeling,” vertellen ze.
Vaak vindt communicatie letterlijk plaats aan de keukentafel, in persoonlijke gesprekken. Deze aanpak maakt het mogelijk om vertrouwen op te bouwen dat via formele kanalen moeilijk te bereiken is. Natuurlijk worden ook digitale middelen ingezet: projectwebsites, nieuwsbrieven en sociale media. Maar de keuze voor communicatiekanalen hangt altijd af van de lokale context. Ze spreken met iedereen: van bewoners die direct naast het projectgebied wonen tot de bredere gemeenschap en energiecoöperaties, en zelfs met mensen die zich openlijk tegen het project verzetten, waar communicatie het meest uitdagend wordt.
Percepties en bestaande overtuigingen blijken vaak sterker dan argumenten. Precies daar komt hun aanpak het beste uit de klei: open en direct, maar tegelijkertijd rustig genoeg om zelfs de moeilijkste gesprekken te kunnen voeren. “Sommige mensen kun je simpelweg niet overtuigen. Je kunt informatie geven, hen bij het proces betrekken en alle feiten over hernieuwbare energie presenteren, maar dat betekent niet dat ze van mening veranderen. Misschien overtuigen we hen niet, maar we willen ze altijd de kans geven om deel uit te maken van het proces,” legt Christine uit. Daarom vraagt communicatie in deze fase om geduld, empathie en de bereidheid te accepteren dat bepaalde weerstand blijft bestaan.
Tegelijkertijd hebben projecten vaak sterke voorstanders binnen de lokale gemeenschap, evenals een grote stille meerderheid die zich zelden uitspreekt. Het communicatieteam probeert al deze groepen te bereiken. “Onze strategie is om transparant en eerlijk te zijn en mensen te betrekken bij de vormgeving van het project. We zijn hier niet tijdelijk, we zijn er om te blijven. We willen duurzame relaties opbouwen, niet alleen duurzame projecten,” voegt Eva toe.
Naast het informeren van de lokale gemeenschap is samenwerking met energiecoöperaties een belangrijk onderdeel van het werk van het communicatieteam van GreenTrust. Hierdoor krijgen lokale bewoners de mogelijkheid om actief betrokken te raken bij het project. Soms bestaan zulke coöperaties nog niet of staan ze pas aan het begin, en helpt het team bij hun oprichting en ontwikkeling: van organisatorische en juridische aspecten tot communicatie met leden.
Betrokkenheid van de gemeenschap vindt ook plaats via investeringscampagnes waarmee burgers in het project kunnen investeren. “We hebben bijvoorbeeld een campagne uitgevoerd waarbij we ongeveer 1,5 miljoen euro hebben opgehaald vanuit de lokale gemeenschap zelf. Mensen investeerden verschillende bedragen, en dat was een sterk signaal van vertrouwen,” vertellen ze. Dergelijke campagnes vereisen voortdurende samenwerking met coöperaties en coördinatie van het volledige proces. “We werken gedurende het hele traject aan het project, vanaf het eerste idee en de samenwerking met de lokale gemeenschap en coöperaties tot aan de financiering,” leggen zij uit.
Dit alles gebeurt onder omstandigheden van onzekerheid. Het project is mogelijk nog niet opgenomen in ruimtelijke plannen, tijdlijnen zijn lang en uitkomsten onzeker. Daarom is het vinden van de juiste balans in communicatie essentieel. Begint communicatie te vroeg en te intensief, dan kan de interesse afnemen voordat het project vorm krijgt; komt communicatie te laat, dan kan wantrouwen ontstaan.
Communicatie is geen eenmalige activiteit, maar loopt parallel aan het project van het begin tot eind. Uiteindelijk wordt het succes van een project niet alleen gemeten in megawatt of geïnstalleerd vermogen, maar ook in de mate waarin de lokale gemeenschap bereid is het project als het hare te accepteren. En dat gebeurt niet vanzelf. Het is het resultaat van langdurige, geduldige en vooral open gesprekken.